Yemek Tuzu Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?
22 Haziran 2024

Yemek Tuzu Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Yemek Tuzu

Kimyada "yemek tuzu" olarak bilinen sodyum klorür, NaCl formülü ile gösterilir ve beyaz kristalli bir bileşiktir. Tüm canlıların besin kaynaklarından biri olan yemek tuzu, ticari açıdan da oldukça önemli bir yere sahiptir. Dünya genelinde bulunan yemek tuzu, geçmiş yıllarda da önemli bir ihtiyaç ve ticaret maddesi olarak kabul görmüştür.

Sodyum Klorürün Kaynakları

En önemli sodyum klorür kaynağı, deniz suyu olarak bilinir. Deniz suyunun yaklaşık %3'ünü sodyum klorür oluşturur. Yemek tuzu, tarih öncesi devirlerde besinleri uzun süre saklamak için koruyucu madde olarak kullanılırdı. Tarih öncesi zamanlarda et ve balık gibi besinler tuzların içerisinde kurutulur, saklanır ve bu şekilde bozulmaları önlenmiş olurdu.

Yemek Tuzunun Tarihçesi

İnsanlık tarihinde oldukça büyük bir öneme sahip olan yemek tuzunun üretilmesi, tarih öncesindeki birçok uygarlığa dayanır. Babiller ve Sümerliler yemek tuzunu bazı besin maddelerinin korunması amacıyla kullanırlardı. Yapılan çoğu araştırmadan, Mısırlıların Nil Deltası'nda deniz tuzunu buharlaştırıp tuz ürettikleri bilinmektedir. Tarihte "beyaz altın" olarak adlandırılan tuz, Ortaçağ ve sonraki dönemlerde oldukça değer kazanmıştır. Bunun sebebi, tuzun elde edilme şeklinden ziyade, nakliye edilmesi ve ticaretinden kaynaklanır. Tuz ile ilgili Anadolu'da bulunan ilk yazılı kaynaklar, Hititler dönemine kadar gider. Çin'de tuz üretilmesine ait en eski yazılı kaynak ise milattan önce 800'e aittir ve Çin'de milattan önce 17. yüzyılda tuz vergisinden bahsedilen kaynaklar yer almaktadır.

Yemek Tuzunun Elde Edilişi

Birçok mineral çıkarma yöntemleri arasında en basit ve en yaygın olan tuz üretim yöntemi, "tuzla" adı verilen göletlerden sağlanır. Bu yöntemler ile elde edilmiş olan tuzlarda, ticari açıdan öngörülmeyen safsızlıklar olabilir. Bu yöntem ile elde edilmiş yeni tuzların içerisinde birtakım mikroorganizmalar da yer alabilir. Bu mikroorganizmalar, konservecilikte bazı yiyeceklerin bozulmasına neden olabilmektedir.

Yemek tuzu kaya tuzundan elde edilir. Yemeklik tuzun önemli bir kaynağı olan kaya tuzu, safsızlığından dolayı saydam, yarı saydam ve sarı, turuncu, kahverengi, beyaz ve pembe olabilir. Kaya tuzu, az yabancı madde bulunduran ve saf durumda olan yataklarda yer altına galeriler açılarak parçalar şeklinde çıkarılır. Bu yöntem "çözeltme madenciliği" olarak adlandırılır ve bu yöntemde, safsızlık oranının fazla olması durumunda, açılan kuyularda sıcak su gönderilir ve sıcak suda çözünen tuzlar bu şekilde dışarı çıkarılır. Bu şekilde dışarı çıkarılan tuzların kristallendirilmesi için vakum ve tava yöntemi kullanılmaktadır.

Tava Yöntemi

Tahta kaplar içerisinde dinlendirilen tuzlu suda bulunan magnezyum sülfatı çöktürmek amacıyla az bir oranda kireç ilave edilir. Daha sonra bu karışım, alanı 80-100 metrekare olan "tava" denilen buharlaşma kabına gönderilir ve ocağın sıcak gazı ile ısıtılır. Bu yöntemden önce magnezyum sülfat çöktürülüp alınır; ardından çöken tuz alınır. Buradan alınan tuz, tabak üzerinde bulunan tahta davlumbaza verildikten sonra suyu yeniden tava içine akarken tuz kurur. Bu tavanın içerisine koyulan kaba tuz, yaklaşık 75°C'de 1200 kilogram, orta tuz 80°C'de 3000 kilogram, ince tuz ise 95°C'de 700 kilogram elde edilmektedir.

Vakum Yöntemi

Oldukça eski ve az verimli olan bu yöntem, bu duruma rağmen ülkemizde hala kullanılmaktadır. Bu yöntem ile elde edilmiş olan ham tuz, ilk olarak öğütüldükten sonra yıkanma kazanlarına atılır ve 2-3 bomeli su ile yıkanır. Bu teknik yapılırken yaklaşık olarak %25 oranında fire verilebilir. Daha sonra yıkanan tuz vakum kazanlarının içine atılır ve burada vakum tüpleri sayesinde alınan tuz santrifüj ünitesine ulaştırılır. Bu ünitede yaklaşık olarak 15 dakika santrifüjleme işleminden geçirilerek nemin %99 kadarını atılır. Ardından neminin büyük bir oranı atılan tuz, kurutma fırınlarında 180-200°C sıcaklıkta kurutulur ve bu işlemden sonra tuzun nem miktarı %0,5'e düşürülür.

Kurutulan tuz, bu işlemlerden sonra elenerek kaba, iri ve ince tuz olarak üç şekilde ayrılır ve ayrı ayrı ambalajlanıp satılır. Eleğin üzerinde kalan tuz, ham tuz olarak; kaba tuz ise 100 kiloluk çuvallarla yemek tuzu olarak satılır. Yemek tuzu olarak kullandığımız iyotlu tuzlar bu şekilde üretilir.

Yemek Tuzunun Özellikleri ve Kullanım Alanları

Küp şeklinde kristallerden meydana gelen beyaz ve katı madde olan yemek tuzları, 80°C'de erir ve 0°C'de donar. Fakat sofra tuzunun sudaki çözeltisi, yani salamura, oldukça düşük sıcaklıklarda donabilir. Bu oran, salamurada yer alan tuz miktarına bağlı olarak -20°C'de bile olabilir.

Bu nedenle kış mevsiminde yollarda oluşan buzları eritmek için kaya tuzu kullanılır. Kaya tuzu, buzla karışarak salamura oluşturur. Yemek tuzu, aynı zamanda bütün hayvanların beslenmelerinde oldukça büyük öneme sahiptir. Bu nedenle hayvan besiciliğinde de kullanılır. Mideden salgılanan sularda hidroklorik asit meydana gelmesi için ihtiyaç duyulan tuz, bu tuzdan gelmektedir. Kimya sanayisinin önemli ham maddesi haline gelen yemek tuzu, aynı zamanda seramik eşyaları ağartmada, tereyağı ve margarin üretiminde, su yumuşatma tekniklerinde ve dericilikte kullanılmaktadır.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Tuz Ruhu Formülü

Tuz Ruhu Formülü

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Tuzların Özellikleri Nelerdir?

Tuzların Özellikleri Nelerdir?

Mineralli Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Mineralli Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Tuz Çeşitleri Nelerdir?

Tuz Çeşitleri Nelerdir?

Asetik Asidin Tuzu

Asetik Asidin Tuzu

İyotsuz Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

İyotsuz Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Güncel

Sıvı Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Sıvı Tuz Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Güncel

Tuz Kristali Türleri ve Özellikleri

Tuz Kristali Türleri ve Özellikleri